1SPIEGELBEELD
De ladder waarop Maria Smulders staat, wiebelt even, maar ze weet haar evenwicht te bewaren. De dikke sigarenrook van de vorige avond hangt nog in de ruimte. Met een zucht haalt ze de spons over een van de zes ramen die haar café telt.
Of nou, [00:37:00] haar café. Zij doet hier wel al het werk, maar De Zwarte Ruiter staat natuurlijk op de naam van haar man Gerard Panhuysen. Negen kinderen heeft ze met hem gekregen. Tot nu toe dan
Maria ziet zichzelf weerkaatst in het glas van het nu schone raam. Veertig jaar oud is ze nu. Het verdriet van het overlijden van hun zesjarige Cor heeft harde trekken in haar gezicht nagelaten. En haar man Gerard? Zijn zorg voor de kinderen is net zo groot als die voor het café Terwijl ze de zeem over het glas haalt, dwaalt Maria's blik af naar verderop in de straat.
Door de hoge ramen kan ze de Industriestraat goed overzien Schuin tegenover haar steken de spitse daken van een kerk donker af tegen de blauwe lucht. De Heilig Hartkerk, een [00:38:00] bakstenen kolos, is het als zich velen dat het de mooiste kerk van Tilburg is geworden. Maria denkt er het hare van. Hij staat er pas een jaar en godzijdank is hij af.
Ze was het geluid van de bouwvakkers helemaal zat. Op dit moment, nog voor 10.30u 's ochtends, is er nauwelijks volk op de been. Later zal ze wel weer volop aan het werk moeten om dorstige klanten van bier te voorzien. Maar nu is het rustig op straat.
Ze begint aan het volgende raam. In de verte ziet ze een van de kinderen van Kessels aan komen lopen. Als het meisje iets dichterbij komt, voorbij de lantaarnpaal aan de overkant van de straat, ziet ze het. Het is Marietje, van dezelfde leeftijd als hun eigen Gonnie, maar de dochter van een groot fabrikant.
Niet van een kroegbaas. Maria stapt de ladder af. [00:39:00] Ze moet glimlachen als ze ziet dat Marietje aan de andere kant van de spiegelruit van het café precies voor haar stopt en in de ruit kijkt. Het meisje ziet zichzelf erin terug. Met haar hand strijkt ze even door haar gekrulde haar. Ze is zich er niet van bewust dat precies aan de andere kant van de ruit Maria haar nu recht in de ogen kijkt, alsof ze elkaars spiegelbeeld zijn.
Maar dan
Dan draait Marietje zich plots om Iemand lijkt haar naam te roepen. Iemand uit de richting van de kerk. Ook Maria Smulders wendt haar blik naar rechts. In de schaduw van het kerkportaal ziet ze een donkere gestalte. Een man.
Door het zonlicht dat in haar gezicht [00:40:00] valt kan ze het niet goed zien. Maar
Het is misschien wel Brabants oudste cold case, want voor de moord op Marietje Kessels is nooit een dader veroordeeld. Maar 125 jaar later duiken er nieuwe archiefstukken op en zetten we het onderzoek voort. We spreken met familie, forensisch experts en advocaten en komen op onbekende locaties op zoek naar antwoord op de vraag wie vermoordde Marietje Kessels?
Je luistert naar Moord op Marietje, een zesdelige serie van Het Geheugen van Brabant, de podcast van het Brabants Historisch Informatiecentrum. Mijn naam is [00:41:00] Marilou Nillesen en dit is aflevering één: Spiegelbeeld.
Maria schrikt op uit haar gedachten door het gerinkel van de bel. De deur van het café zwenkt open en ze kijkt om het café in. Even moeten haar ogen wennen aan het flauwe licht binnen, maar ze ziet een bezoeker binnenkomen. Een klant. Snel stopt ze de poetsdoek achter haar schort. Zou hij een kop koffie willen?
Ze denkt al niet meer aan het meisje dat ze net nog van zo dichtbij voor haar spiegelruit zag staan. Maar aan de overkant van de straat stapt Marietje op datzelfde moment de kerk binnen. . En verdwijnt[00:42:00] 
Vaak zijn dit niet de grote gebeurtenissen die ons levensweg een andere richting doen inslaan, maar juist kleine toevalligheden. Geen eigen bewuste keuzes, maar eerder schijnbaar onbeduidende voorvallen die later allesbepalend blijken te zijn geweest. Maar toeval heeft geen geheugen. Toeval is niet rechtvaardig.
Het houdt van niemand en houdt nergens rekening mee. Ook niet met het onbezorgde leven van een elfjarig meisje in Tilburg
In deze eerste aflevering ga ik terug naar woensdag [00:43:00] 22 augustus 1900. Hoe zag de laatste dag van Marietje eruit? En ik merk hoe de zoektocht naar haar ook vandaag nog emoties oproept bij familieleden
Het is zo. Het is zo. Ik had niet gedacht dat het zo raar zou zijn om dit, dit nu vast te houden. Het is echt gewoon dit is het. Dit is echt dit. Dit deed hij toen hij bezig was met de moord op mijn oud oudtante. Ja, ja, je kunt het als het ware nu aanraken, hè? Het is een link wordt heel direct naar. Ja, ja, ja.
Ik moet heel snel huilen, hoor. Dus ik weet wel. Goh. Lester, het is een podcast. Het staat niet op beeld. Het kan weer goed. Wie je hier hoort en waarover dit precies gaat, dat leg ik je zo allemaal uit. Maar eerst wil ik je graag meenemen, mee terug in de tijd, zodat je ook [00:44:00] zelf de oorsprong van dit verhaal kunt horen.
Dus ga je mee?
Het is woensdagochtend 22 augustus duizendnegenhonderd en Tilburg wordt wakker. Het ruikt er naar een mengeling van pas geschrobde stoepen en de paardenmest op straat. De stad staat zo in deze tijd rond de eeuwwisseling nog een beetje in de kinderschoenen. Er wonen zo'n 40.000 Tilburgers en dat zijn vaak spinners en wevers die wonen in krappe huizen aan stoffige zandpaden.
Maar zo af en toe vind je ook een beklinkerde weg, zoals deze Industriestraat vlakbij het station in Tilburg, waar we nu staan.[00:45:00] 
Voor ons doemen de hoge muren van een kerk op. De Heilig Hartkerk werpt een schaduw over de straat. Verderop staat een mooi groot huis, Villa Cecilia. Geen willekeurige naam, want Sint Cecilia is de patroonheilige van de muzikanten en instrumentenmakers. En in deze villa woont Mathieu Kessels met zijn gezin.
Directeur van een van Tilburgs grootste fabrieken, de Koninklijke Nederlandse Fabriek van Muziekinstrumenten M.J.H. Kessels en de villa staat naast de fabriek en heeft door zijn toren en trapgevel wel iets weg van een klein kasteel. Maar kijk. Uit de voordeur stapt net een jong meisje. Ze loopt in de richting van het café, schuin tegenover de kerk.
En in dat café staat op hetzelfde moment Maria [00:46:00] Smulders de ramen te wassen.
Toen ik op die dag vijf, zes of zeven minuten over half elf binnen in de herbergkamer de spiegelruit stond schoon te maken, zag ik op het trottoir aan de zijde van de kerk Maria Kessels aankomen, vlak bij de lantaarnpaal. Even daarna zag ik haar weer voor de spiegelruit die ik bezig was te reinigen.
Vlak voor mij. Zij op het trottoir aan de buitenzijde van het café en ik aan de binnenzijde. Ik zag dat ze met haar vingers door haar haren streek, in de spiegelruit kijkende en zich toen plotseling omdraaide en keek richting kerkportaal. Ik keek toen ook eens naar het kerkportaal en zag een man staan die ik door het schijnsel der zon niet goed kon onderscheiden.
Chris, uit welk archief komt die verklaring van Maria [00:47:00] Smulders eigenlijk? Die mevrouw van het café. Deze doos uit het archief van Pels Rijcken, de advocaat van de hoofdverdachte van de moord. En dat geldt dan trouwens niet alleen voor deze verklaring, maar ook voor die hele stapel naast me. Maar deze van Maria, die is wel extra bijzonder.
En die verklaring, dat had je misschien wel gemerkt, is opgesteld in woorden van een agent. Niet letterlijk haar eigen woorden. Hadden wij niet nog een foto van haar? Ja. Kijk, hier heb je. Ja. Ja. Kijk, daar staat ze achter de toog. Ja, eigenlijk een, een kranige krogbazin. Niet voor een kleintje vervaardigd zoals ze daar staat.
Nee, achter de drankkast zie je de tap. Volgens mij heeft ze nog een theedoek in haar handen. Ziet er wel uit als iemand die alles onder controle heeft daar. Ja, dat denk ik ook. Maar weet je wat nou het grappige is? Ik zeg nou net kranige krogbazin. Maar ik kijk nou hier in die verklaring en ik zie hier in de marge daar hebben ze nog iets [00:48:00] bijgevoegd zonder beroep.
Oh lekker dan, want we weten juist uit andere bronnen dat zij eigenlijk al het werk deed. Trouwens, wat ik me ook nooit heb gerealiseerd is dat dat raam in het café, dat was dus een spiegelruit. Dus toen Marietje voor die ruit keek en, en naar zichzelf als in een spiegel, had ze dus helemaal niet in de gaten dat aan de andere kant Maria Smulders stond.
Ze zal echt gedacht hebben dat ze alleen was. Ja, nou en eigenlijk precies maakt dat dit moment en die verklaring zo bijzonder. Omdat hier in deze verklaring, in dit handschrift staan dus eigenlijk gewoon de laatste onbezorgde momenten in het leven van Marietje beschreven. Dus ja, het moment dat ze gewoon nog een vrolijk meisje was met een heel leven voor zich.
Nou ja, gewoon een vrolijk meisje die in een spiegel ruit naar zichzelf staat te kijken en aan haar haren zit te frutten. Ja, voordat haar leven een onheilspellende wending zal nemen. En wat een toeval dan ook dan, dat juist op zo'n moment een klant het café [00:49:00] binnenloopt. Want je vraagt je dan toch af zou Maria Smulders anders hebben kunnen zien wie er in de schaduw van het kerkportaal stond?
Wat als? Ja, wat als? Ja.
En dat mooie huis van net Villa Cecilia. Dat is dus het woonhuis van de familie Kessels. Ja, deze familie, Dat is echt meer dan een bemiddelde familie, hoor. Want vader Matthieu Kessels, die heeft een succesvolle muziekinstrumenten fabriek die echt heel Tilburg kent en ver daarbuiten. Want van nou ja, zeg maar Sax.
Eigenlijk droeg die woensdag 22 augustus alles in zich om een mooie dag te worden. En die woensdag gaat vader Kessels vroeg op pad met de trein voor zaken in het huis. Nog de rommelige gezelligheid van een van de laatste vakantiedagen. Dus ja, [00:50:00] Marietje versliep zich en mist de heilige mis van 7.30u.
Maar na een vlug ontbijt is ze wel op tijd bij de pastoor voor de catechismusles van acht uur. Dan alleen nog maar de pianoles afzeggen en voor haar moeder die brief op de post doen en dan kunnen ze fijn met het ezel wagentje gaan rijden. Scheelt haar moeder weer een loopje, want die is inmiddels twee maanden in verwachting van haar zevende kind al.
Dus zo gaat die woensdagochtend van start. Druk met van alles en niks tegelijk. Nog vol beloften over wat gaat komen voor het gezin. Ja, voor het gezin en voor het logeetje dat ze dan in huis hebben. Jacoba Hol.
Ze logeert je bij de familie Kessels. Jacoba Hall. Onthoud die naam, die komt terug op een cruciaal moment. Dat komt later[00:51:00] 
Heb jij deze doos al bekeken? Laat zien. Ja, ja, die wel. Maar hier, deze moet ik nog. Oké. Geen idee hoeveel uur Christian en ik al tussen deze dozen hebben doorgebracht. Soms verzucht een collega wel eens dat we meer interessante archieven in huis hebben dan die over Marietje Kessels. Dat we daar eens een podcast over zouden moeten maken.
En daarin hebben ze misschien ook wel een beetje gelijk. Maar deze zaak, dit is anders. Dit gaat over Marietje. We vinden het allebei lastig om los te laten. Om er niet mee bezig te zijn. Hé, kijk eens. Nog een tweede verklaring van die Maria. En als je die goed vergelijkt, dan is die toch net ietsjes anders.
Kijk, hier draait ze zich om als die klant het café in komt. Maar hier [00:52:00] moet ze eerst de ladder nog af. Terwijl je zou denken dat ze al niet eens meer op die ladder stond. Want ja, ze keek Marietje toch net recht in de ogen. Ja, dat was ook wat ze zeggen. En je denkt ook Chris, die altijd weer iets nieuws vindt.
Vaak details, soms te veel. Hij vertelde me ooit dat hij als kleine jongen zelfs tijdens schoolvakanties bezig was om een hele encyclopedie samen te stellen met alles wat hij maar kon vinden over dinosaurussen, hoe ze heetten, hoe groot ze waren, wanneer ze leefden, wat ze aten. Informatie verzamelen en ordenen.
Zulke details. Dat lijkt nu onbelangrijk, maar kijk, hier staat een tijd vermeld dat ze Marietje zag rond half elf 's morgens. En met al die tijden uit al die verklaringen. Dan kunnen we eigenlijk een precieze tijdlijn van die dag maken. Oh ja, en ik die als kind nooit informatie verzamelde. Wel verhalen. Ik maakte eigen krantjes met daarin nieuws over wat er in de straat gebeurde of nieuws over onze kat.
Kon ik een hele [00:53:00] tijd peinzen over een goede kop. En zo leerde ik al vroeg dat je ook informatie moet weglaten om het verhaal begrijpelijk te houden. Nou, daar heb je wel gelijk in, maar ik bewaar het toch maar even in ons dossier, want je weet nooit of het later nog van pas komt. Nee, dat is ook zo. Je weet maar nooit of het nog eens van pas komt.
Zet maar weer op. Voor deze podcast over de moord op Marietje vullen we elkaar goed aan. De informatieverzamelaar en de verhalenverteller, de archivaris en de schrijver. Is geen nee, geen ergens. Oh kijk, hier heb ik verklaringen van de artsen die het lichaam van Marietje hebben onderzocht. En die hebben.
Nou ja, het is een beetje luguber, maar die hebben dus bij hun onderzoek vastgesteld dat ze als ontbijt een boterham en een glas melk ophad. Maar nou ja, ik denk zo verder lezen dat we hier niet al te veel van in de podcast kunnen gebruiken, want het is allemaal nogal expliciet. In het onderzoek. Is dat dan een [00:54:00] lijkschouwing of zo?
Ja. Nou ja, het is wel heel begrijpelijk dat dat gebeurd is in het kader van het onderzoek, maar ik vind zoiets echt gruwelijk om te lezen. Ik krijg er echt kippenvel van. Ik ook niet gebruiken dus.
Misschien komt het door het grote onrecht, misbruik, moord op een elfjarig meisje. Misschien komt het door de plek, een kerk, Gods eigen huis, daar waar je toch het meest veilig zou moeten zijn. Of misschien komt het doordat er nooit een dader is veroordeeld. Maar waarschijnlijk is het een combinatie van dit alles, waardoor het lijkt alsof er voor deze zaak een apart kamertje in ons hoofd is gereserveerd [00:55:00] Hey Christian, ik dacht eigenlijk dat jij in Tilburg zat.
Waarvan de deur op de meest vreemde momenten opengaat. Ja, dat klopt ook hoor, maar die afspraak die was sneller afgelopen dan ik, uh, dacht. Uh, ja, een beetje lang verhaal, maar goed, maakt ook niet uit. In ieder geval, ik sta dus alweer op het station en toen dacht ik ineens: dat huis van Marietje- Ja. Dat is hier vlakbij geweest.
En ook die kerk is allemaal nou afgebroken natuurlijk. En dat café, alles. Mhm. Maar ik dacht: ik ga eens gewoon die precieze route langslopen die zij ook op die woensdag heeft, uh, uh, gelopen. Dus eigenlijk, ja, als het ware haar laatste stappen praktisch herhalen. Dus ja, veel uren te stargiven, maar nog veel meer uren in ons hoofd.[00:56:00] 
O, hier is de verklaring van de moeder van Marietje, uh Maria Augustina Philomena Crijns. Over hoe ze terugkomt van de markt die woensdag en dan merkt dat Marietje nog niet terug is. En dan stuurt ze een dienstmeid, Cato, erop uit om haar te zoeken en rondvraag te doen in de buurt en niet veel later ook enkele arbeiders van de fabriek om haar dochter te zoeken.
Gaan ze allemaal op pad dus. Gaan ze allemaal op pad. Nou, dan zijn wij bijna klaar. Dan zeg ik: uh
Soms probeer ik me voor te stellen hoe die woensdag is verlopen. Ik stel me voor hoe Marietjes moeder terugkomt van de markt en merkt dat haar dochter nog niet thuis is. [00:57:00] Want ja, Marietje is natuurlijk al elf. Ze loopt vast niet in zeven sloten tegelijk. Misschien is ze bij haar opa en oma ergens blijven kletsen Hoe Marietjes moeder zichzelf gerust probeert te stellen dat er vast een heel vanzelfsprekende reden is voor haar afwezigheid
Toen onze jongste een jaar of drie was, waren we hem opeens kwijt in het Sportion, een groot en best onoverzichtelijk sportcomplex in Den Bosch. Ik kan me dat moment nog zo voor me halen. Het paniekerig zoeken, rennend door die gangen die wel eindeloos leken. De angst die iedere minuut groter werd. Totdat hij opeens ergens tussen een paar levensgrote matten tevoorschijn kwam gekropen.[00:58:00] 
Alsof er niets aan de hand was. Die opluchting. Het was het langste half uur van mijn leven. Een half uurtje maar.
Terwijl de moeder van Marietje uur na uur aaneen ziet rijgen. Hoe angstaanjagend moet dat voor haar zijn geweest?
Want met iedere minuut wordt de ongerustheid groter. Wat er gebeurd kan zijn concreter. Het lot van je kind dreigender. Tot je als moeder zeker weet dat er iets heel erg mis is en de politie erbij haalt. Langzaam raakt Philomena Crijns ten einde raad[00:59:00] 
Die angst, die paniek. Het wordt doorverteld van generatie op generatie totdat ja, hoe cynisch ook. Uhm ja. En dan op een gegeven moment is het ook wel uit uitverteld dus uh zo af en toe sporadisch komt het wel weer eens even in één of twee zinnen naar boven. Maar het is natuurlijk. Ja, zij zijn er ook mee opgegroeid met die verhalen, dus op een gegeven moment ben je dan uitgepraat.
Je hoort hier de stem van Wendy Hoenkamp. Helemaal aan het begin hoorde je haar ook al even toen ze geëmotioneerd raakte in ons depot. Want haar achternaam verraadt het niet. Maar Wendy is het achterkleinkind van de familie Kessels, zowel via de lijn van vader Matthieu als via een van de zussen van Marietje.
Van twee kanten stromen de Kessels genen door Wendy's bloedbanen. Dus het is uhm wat ik wel, want ik heb natuurlijk ben gaan zoeken naar dat dagboek wat ik. Oh ja, had ik al verteld dat er een [01:00:00] dagboek is?
Onze familie organiseert eens per jaar een familieweekend waar ik altijd trouw naartoe ga en je kan er de klok op gelijk zetten dat dan de naam van een vermoord familielid valt. De naam Matthieu Kessels. Hij was mijn bet overgrootvader en aan hem kleeft een zoektocht. Hij schreef namelijk een dagboek met een verhaal over een moordzaak.
Maar waar is dat dagboek? Over je bet overgrootvader Wendy Houwen Kamp. Maar als ik het goed begrijp is een eeuw geleden schreef jouw overgrootvader Matthieu Kessels. Zijn dochter is vermoord. Daar heeft hij een dagboek over geschreven en dat heeft hij mogelijk uitgeleend aan die uitgever. Ja. Wendy deed zelfs een [01:01:00] oproep via de radio om het dagboek te achterhalen.
Maar om wat voor document gaat het eigenlijk? Ik vraag Wendy om toelichting. Er schijnt een, een, een manuscript te zijn geweest. Het is een soort dagboek genoemd, maar het is manuscript dagboek. Ik weet niet of het heel privé was namelijk. Wat mijn bet overgrootvader Matthieu Kessels heeft geschreven. En volgens Ed Schilder, zo heb ik contact mee gehad, is een van de auteurs van de boeken, is dat in het bezit geweest van, van een Tilburgse uitgever.
En dat was in de jaren zeventig. En die uitgever, die heette Frits J.F. Esser en hij heeft dat toen geleend, maar nooit meer teruggegeven. En ik ben dus, ja, op zoek naar die, die Frits J.F. Esser. Esser met SCH. En die schijnt in de jaren tachtig naar België verhuisd [01:02:00] te zijn. Ja, ik, ik hoop nog steeds dat, dat ik of kinderen van die man vind en misschien dat het nog bestaat.
En dat lijkt me wel heel, ja, mooi om zo'n artefact van zo iemand te hebben. En dus, dus het zou dan echt gaan om de, de emotionele waarde daarvan. Ja.
In die gitzwarte dagen in 1900 vertrouwt de vader van Marietje, Mathieu Kessels, zijn angsten en twijfels toe aan papier. Volgens Ed Schilders, die zich in de jaren tachtig onderdompelde in de zaak Marietje Kessels en er een boek over schreef, is het dagboek verdwenen. Samen met de Tilburgse uitgever F.
Esser, die het van de familie in handen had gekregen
Esser zonder SCH overigens, [01:03:00] want dat laat Wendy ons naderhand nog weten in een e-mail. Zij is als achterkleindochter van Matthieu al jaren op zoek naar zijn dagboek. Bijna 80 jaar na de moord op Margrietje was het er nog, maar nu is het al vier decennia spoorloos
Eh ja, ik begrijp helemaal hoe belangrijk het is voor de familie om zoiets persoonlijks terug te krijgen. De ja, de emotionele waarde ervan. Maar ik zou er zelf toch ook heel wat voor over hebben om even in dat dagboek te kunnen bladeren. Om die fragmenten eruit te kunnen halen. Om zo even terug te gaan naar die tijd.
Ja, en niet alleen naar de tijd, maar eigenlijk ook naar hun, hun gedachten hè. Want ja, wat ging er gewoon om in het, in het hoofd van de vader van Marietje? Zou die iemands gedrag verdacht hebben gevonden? Of zou hij een dader op het oog hebben gehad? Dat [01:04:00] verwacht je dan in zo'n dagboek terug te vinden.
Gewoon dingen die niet in de officiële archieven staan beschreven. Maar goed, als dat dagboek al veertig jaar spoorloos is, dan, nou ja, dan heb je echt wel een wonder nodig. Of toeval.
De muziek die je hier hoort is misschien een tikje vrolijk voor het verhaal van Marietje, maar het is een mars die Mathieu Kessels zelf schreef. Hij componeerde dit muziekstuk in 1909, toen Tilburg honderd jaar stadsrechten vierde. Die bladmuziek zit in het archief en is hier vertolkt en opgenomen door een van onze muzikale collega's Véronique.
Want de vader van Marietje is niet alleen directeur van de [01:05:00] muziekinstrumentenfabriek, maar ook componist. Muziek is de spil van zijn leven. Al van jongs af aan draait alles in zijn leven om muziek. Hij spijbelt van school voor zijn muziekles. Al op zijn vijftiende is hij dirigent van een orkest. En naast de muziekinstrumentenfabriek start hij ook een eigen muziekuitgeverij.
En als hij een boekhouder zoekt voor zijn bedrijf, staat er in de vacature De voorkeur gaat uit naar degenen die muzikaal zijn
Even zien, hoor, want waar staat ook alweer dat Mathieu Kessels de hele fabriek vrijgeeft om mee te helpen zoeken? Eens even kijken. Dat staat hier. Hier meer dan 200 man die ook 's avonds en een deel van de nacht blijven zoeken. Nou, [01:06:00] dat zijn toch een heleboel mensen. Ja. De vraag aan zijn personeel om mee te gaan zoeken, komt pas aan het eind van de werkdag.
Marietje is dan al uren vermist, maar Mathieu Kessels was die dag toevallig buiten de stad voor zaken. Bij terugkomst op het station wordt hij opgewacht door politiecommissaris Herman Karels met de boodschap die geen enkele ouder wil horen zijn dochter is vermist. Daarop geeft Kessels al zijn werknemers vrij om mee te zoeken.
En zo wordt er intensief gezocht in de wijk en ver daarbuiten, terwijl de tragische werkelijkheid zich veel dichter bij huis heeft afgespeeld. Kijk, hier is de plattegrond van de kerk en de straat eromheen. Dat vind ik altijd heel bijzonder, omdat ze zo, zo enorm inzichtelijk zijn. Het maakt ook zo duidelijk dat alles in deze zaak zich bijna op een postzegel heeft afgespeeld.
Hier van de [01:07:00] route naar de brievenbus. Oh ja. Ja. En dan zie je hier precies hoe dat die route is geweest en dat ze dus nooit die brievenbus heeft bereikt omdat ze hier bij het café van Maria Smulders is geweest en dan dus aan de overkant de kerk in loopt. We hebben trouwens meer plattegronden dan deze van politieonderzoek bijvoorbeeld.
Hier kijk dan allemaal aangekruist waar ze hebben gezocht naar Marietje. Maar in de kern zijn eigenlijk al die plattegronden hetzelfde. Omdat. Ja, omdat het allemaal op die paar vierkante meters heeft afgespeeld.
Ik heb Maria Kessels niet meer gezien dan tot op het ogenblik dat zij aan den spiegelruit haar haren goed streek. Een bezoeker kwam [01:08:00] toen het café binnen, waarop ik mij omwendde om dezen te bedienen, daar mijn man onwel was. Ik heb Maria Kessels daarna niet meer gezien. Had kroegbazin Maria wel Marietje nagekeken als die klant nou niet was binnengekomen?
Of als haar man die bezoeker had geholpen? Had Maria dan herkend wie de gestalte in de schaduw van het kerkportaal was? Wie de man was die Marietje mee de kerk in nam? Was dit onheil te voorkomen geweest? Omstreeks kwart voor twee kwam de meid van den heer Kessels voorbij en sprak, op den hoek der Industriestraat gekomen, eenige menschen aan.
In de deur staande, knoopte ik met die menschen ook een gesprek aan en hoorde toen, dat het kindje van den heer Kessels ziek was.[01:09:00] 
Dat er een logeetje was, Jacoba Hol
We lopen nu eigenlijk in de vestingwallen van de citadel. Hier achter deze deuren, daar liggen onze depots. We zijn terug in het archiefdepot, samen met Wendy. We lopen tussen kasten vol archieven, planken vol bruine dozen. Het gezoem van de klimaatbeheersing omringt het geluid van onze voetstappen. Op een klein tafeltje hebben we enkele archiefstukken uit het dossier Marietje Kessels voor haar klaargelegd.
Woensdag 22 augustus, dus voormiddags 10.15u is dat dan denk ik. Tien uur een vierde [01:10:00] of 10.30u werd Maria door haar moeder met een brief naar de bus gestuurd. Met bus gezonden in de Noordhoek. Maria vroeg mij of ik met haar meeging, maar omdat ik mij toen een weinig ongesteld voelde. Ja, ging ik niet met haar en ging zij alleen.
Ik weet niet of zij met haar bedje op vertrokken is. Sedert dat tijdstip heb ik Maria niet meer gezien. Toeval heeft geen geheugen. Toeval is niet rechtvaardig. Als Jacoba wel was meegegaan, als Marietje geen brief had hoeven posten, als die klant een minuut later het café was binnengestapt. Als, als, als.
Dan was Marietje die dag misschien gewoon samen met het gezin in het ezel wagentje op stap gegaan, had gespeeld met haar broertjes en zusjes, pret gehad, gelachen, gehuild, misschien ook ruzie gemaakt, [01:11:00] maar dan had ze in ieder geval geleefd. Maar nu, door een opeenstapeling van toeval, vertrekt Marietje in haar eentje van huis.
Ik vind het zo. Het is zo. Ik had niet gedacht dat het zo raar zou zijn om dit, dit nu vast te houden. Het is echt gewoon dit is het. Dit is echt dit. Archiefstukken geven niet alleen informatie, ze roepen ook emoties op. Het als het ware nu aanraken. Het is ja, de link wordt heel direct. Soms indrukwekkend.
Fantastisch. Wauw. Soms aangrijpend. Ik moet heel snel huilen, hoor, dus ik moet wel een beetje. Lef zeggen. Het is een podcast. Het staat niet op beeld. Ja, kan weer goed. Ja. En nu ik tegenover haar sta in ons archief depot, denk ik het ook aan haar krullen te kunnen zien. Ik herkende ze volgens mij van de foto van Marietje.
Wendy en Marietje delen hun krullen, hun genen en een [01:12:00] familieverhaal. Och jeetje, dat is wel heel heftig, hoor. Poef.
Och, nu vind ik het heel heftig. Oh sorry. Nee, rustig je tijd hoor. Geeft niks. Ja
Ik kijk naar Christian. Die houdt op zijn beurt nauwlettend een traan in de gaten die langzaam over de wang van Wendy rolt, richting het archiefstuk dat ze in haar handen houdt. Maar ik snap haar wel. Voor Wendy is dit geen archiefstuk, maar een tastbare herinnering aan een open zenuw in haar familiegeschiedenis.
Normaal gesproken zou ik zeggen: wil je een glaasje water? Maar we mogen geen water bij de stukken. Nee. Het is niet leuk. Ja. Moet je eens vragen aan Wendy of die gaat tranen. Ja. Zou je een flauw kunnen doen? Nee.[01:13:00] 
Saw the ship leave early this morning
I felt the urge to scream, but I kept inside
Cause the worst days always end with
Onze archieven. Voor Wendy vormt ze een spiegel waarin haar familieverleden reflecteert. In de foto van Marietje herkent ze misschien wel een stukje van zichzelf. In de documenten een deel van haar familieverhaal. Het verhaal van de familie Kessels. Van een trotse instrumentenfabriek en een gelauwerd componist, maar ook Kessels, [01:14:00] de naam waarna 125 jaar niet alleen in de familie, maar overal in Brabant nog altijd de naam van Marietje voor wordt gefluisterd.
Het meisje dat op een zonnige woensdagmorgen in een raam van café De Zwarte Ruiter in spiegelbeeld nog even met haar hand door haar krullen streek om hierna nooit meer herinnerd te worden aan haar leven, maar alleen nog om haar dood en de raadsels die zich daar als een nevel omheen hebben gehuld.
Lukt het ons om dichter bij de waarheid te komen, dichter bij Marietje? . Na de opname met Wendy houden we contact. Af en toe mailen we met elkaar. Zij vraagt naar de vorderingen met onze podcast en ik vraag naar de zoektocht van het dagboek. Het dagboek dat ons zoveel zou kunnen vertellen, maar dat maar niet boven water komt.
Tot op een dag we door een [01:15:00] archief gaan wat we zojuist geschonken hebben gekregen van Ed Schilders. Chris, moet je hier zien. And spare you the pain of which I gave away and I'll write you a letter home cause I'm sure I would find it The place to call home. In de volgende aflevering van Moord op Marietje gaan we op zoek naar de plek waar Marietje is gevonden.
Ik ook wel. Ja, dat is dan toch net, net zo'n soort trap als waar Marietje naar boven moet zijn getild. En hebben we een afspraak met medisch specialist Jan Keunen, die ons meer weet te vertellen over de laatste momenten uit Marietjes leven. Dan hebben we de handen. Ja, die zijn verkrampt. Dat vind ik toch wel heel, heel opvallend.
Je zou kunnen zeggen ze heeft zich gewoon verweerd. Dus zij heeft enorm [01:16:00] verzet geboden. But I'm sure I would find it. Abonneer je op onze podcast Het geheugen van Brabant Moord op Marietje en mis geen enkele aflevering. Te vinden in je favoriete podcast-app en via BHIC.nl slash Marietje. Met dank aan het podcast team collega's Margot, Nienke, Mathilde en Anton voor het meedenken en alle op- en aanmerkingen.
Marvin voor zijn kritische oor en zijn geduldige zoektocht naar de juiste klankkleur. En onderschat nooit het belang van een goede eindredacteur. En die rol is weggelegd voor Christian. Met speciale dank aan collega Veronique voor haar stem en haar pianomuziek van Mathieu Kessels.
En in deze aflevering zit nog meer bijzondere muziek, want wellicht is je het aangrijpende [01:17:00] cellostuk opgevallen. Dat is gespeeld door Ruud Meester, die hier een compositie speelde van Richard Hall. En inderdaad, Richard is musicus en de vader van Jacoba, het meisje dat op het allerlaatste moment niet meeging met Marietje.
De instemmende pianomuziek die je hierbij hoorde, componeerde Richard speciaal ter nagedachtenis van Marietje Kessels. Hier gespeeld overigens door Erik Timmermans. Die ga je later in deze serie op een heel andere wijze tegenkomen. Maar tot slot. Leave the day after tomorrow. Je hebt je ongetwijfeld afgevraagd van wie dat prachtige lied is A Home by Tonight en dat is afkomstig van singer songwriter Imme.
En ben je benieuwd naar aflevering twee? Die staat nu al online. The place to [01:18:00] call home